Номын сэтгэгдэл: Хүнээ зөв удирдах хөдлөшгүй 21 хууль

(Уучлаарай, энэ бичлэг дуусаагүй байгааг анхааруулъя :D)

Сайн байцгаана уу? Миний блогт одоо хүмүүс орж байгаа болов уу хэхэ, бүр тоосонд дарагдчихаж. Фүүү! Найтаачихсан уу? гээл үү ккк. Би чинь ажил ихтэй, өдрүүд сүн сүн гээл өнгөрөөд байна. Өнөөдөр ойрд гэртээ бүтэн өнжөөгүйгээрээ өнжиж, ном уншиж өнгөрөөлөө. Ингээд уншсан номныхоо тэмдэглэлийг хийж байна, хүлээн авна уу :)

Хэдийн ээж гэрт нэг ийм ном аваад ирсэн байсын, нэр нь “Хүнээ зөв удирдах хөдлөшгүй 21 хууль”. Өнөө өглөө орноосоо босоол уншаад эхэлчихсэн чинь салж чадахгүй уншсаар байгаад дуусгааясс хэхэ. Нэг үгээр хэлэхэд олон мундаг удирдагчдын сэтгэл хөдлөм түүхүүдээр аялуулсан, гайхалтай ном байлаа. Уншихад эвтэйхэн, орчуулга нь үнэхээр сайн болжээ.

Номын зохиогч Жон Максвэлл нь удирдлагч хүнд байх ёстой 21 хуулийг тус бүр мундаг удирдагчдын түүхээр жишээ татан бичжээ. Удирдагчийн гэр бүлээс гаралтай тэрээр насаараа удирдлагын ухааныг судалснаа эмхэтгэн ийнхүү ном болгосон нь энэ юмсанжээ. Эдгээр хууль бүрийг өөрийн үгээр товч ойлголт өгөн бичихийг хичээе ээ. Нуршихгүйн тулд хамгийн амттай хэсгүүд болох удирдагчдын амжилт, уналтын түүхүүдийг нь бичилгүй орхисонд уучлаарай :D

1. Хязгаарын хууль

Хүний удирдах чадварыг 1-ээс 10 хүртлэх оноогоор дүгнэхэд, хэрэв та 8 онооны удирдах чадвартай бол таны үзүүлэх үр нөлөө 7-оос хэтрэхгүй гэжээ. Та хэр дээш ахихыг хүсч байна төдий чинээ удирдлагын ур чадвар хэрэгтэй болдог байх нь. Аз болж удирдах чадварыг хөгжүүлж болдог юм байна :)

2. Нөлөөллийн хууль

Удирдлагын тухай дараах 5 буруу ойлголт байдаг байна.

1. Менежментийн тухай буруу ойлголт – Сайн менежер гэдэг нь сайн удирдагч гэсэн үг биш.
2. Бизнес эрхлэгчийн тухай буруу ойлголт – Сайн удирдагч бизнес эрхлэгч байж болох ч, бизнес эрхлэгч бүхэн удирдагч гэсэн үг биш аж. 
3. Мэдлэгийн тухай буруу ойлголт – Сайн удирдагч болохын тулд мэдлэг хэрэгтэй болохоос мэдлэгтэй хүн бүр сайн удирдагч байна гэсэн үг биш аж.
4. Анхдагчийн тухай буруу ойлголт – Анхдагч байлаа гээд удирдагч гэсэн үг биш.
5. Байр суурийн тухай буруу ойлголт – Ямар албан тушаалтай байгаа нь түүний удирдагч гэдгийг батлахгүй.

Харин... Хүмүүст хэрхэн нөлөөлж үзүүлж, тэднийг араасаа дагуулж байгаагаараа удирдагч танигддаг ажээ.

“Бусад хүмүүсийг татан оролцуулахад нөлөөллийн хүч чадлын үндэс нь оршдог” Херри А.Оверстрийти

3. Үйл явцын хууль

Ямар ч амжилт нэг өдөрт олддоггүй тул хүн өөрийгөө тасралтгүй хөгжүүлсээр удирдагч болдог аж. АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Теодор Рузвелтийг жишээ болгон бичсэн байсан ба энэ хууль надад маш их таалагдсан юм. Хүн дараах 4 үе шатаар замнасаар удирдагч болдог ажээ.

• 1-р үе: Юу ч мэдэхгүй байгаагаа мэдэхгүй байх 
• 2-р үе: Юу мэдэхгүй байгаагаа мэддэг байх 
• 3-р үе: Өөрийгөө хөгжүүл, суралц тэгээд энэ бүхэн чамд ирнэ
• 4-р үе: Юу мэдэж байгаагаа мэдэж байгаа учраас хийж байна. 

“Маргааш удирдахын тулд өнөөдөр суралц”

“Амжилтын нууц бол цаг нь ирэхэд бэлэн байхад оршино” Бэнжамин Дизрел

“...Нэгэнт үйл явц эхлэхэд та үүнд зөнгөөрөө хариу өгөх бөгөөд энэ нь та өөрийгөө хэрхэн бэлтгэснийг тань харуулах болно...” Хүндийн өргөлтийн дэлхийн аварга Жое Фрэйзир 

4. Чиглүүлэх хууль

Явах зам, учирч болох саад бэрхшээлийг урьдчилан харж, нарийн төлөвлөх тухай хууль.

5. И.Ф.Хаттоны хууль

Үг хэлэхэд нь бүгд түүнийг чих тавин сонсдог хүн байгууллагад байдаг даа. Тэнд И.Ф.Хаттоны хууль үйлчилж байна гэсэн үг гэнэ кк. Бүгд ярихыг нь сонсдог хүн бол жинхэнэ удирдагч ба удирдагчийн амьдралын явцад дараах 7 чухал хүчин зүйл илрэлээ аажмаар олсоор тэднийг удирдагч болгох замаар ахиулдаг байна. Үүнд:

1. Зан чанар – Тэд хэн бэ?
2. Харилцаа – Тэд хэнийг таньдаг вэ?
3. Мэдлэг – Тэд юу мэддэг вэ?
4. Зөн билэг – Тэд юу мэдэрдэг вэ?
5. Туршлага – Тэд хаана байсан бэ?
6. Өмнөх амжилт – Тэд юу хийж байсан бэ?
7. Чадвар – Тэд юу хийж чаддаг вэ?

“И.Ф.Хаттоны хуулийг ойлговол та зөвхөн хэлж байгаа нь үнэн болохоор бус харин хүндэтгэж байгаа учраас хэн нэгний ярьж байгааг хүмүүс сонсдог болохыг ойлгоно.” гэжээ.

6. Итгэлцлийн хууль

Итгэлцэл нь удирдлагын үндэс аж. Харин хүмүүсийн итгэлийг олоход удирдагчийн зан чанар чухал нөлөөтэй. Мэдээж хэрэг сайн зан чанартай хүнийг л хүмүүс дагна шүү дээ :)

“Ямар ч хүн өөрийн зан чанарын хязгаараас даван гарч чадахгүй” Жон Морлэй

7. Хүндлэлийн хууль

Хүмүүс бусдыг санаандгүйгээр дагадаггүй. Тэд өөрсдийн хүлээн зөвшөөрдөг, хүндэлдэг тийм л хүмүүсээ дагадаг. 8 оноотой хүн хэзээ ч 6 оноотой хүнийг дагахгүй, харин 9 юмуу 10 оноотой хүнийг л дагадаг аж. Хүмүүс өөрөөсөө илүү хүмүүст өөрийн эрхгүй татагдаж байдаг нь жам аж. Энэ бол Хүндлэлийн хууль :)

“Хүн хэдий чинээ сайн удирдах чадвартай байна төдий чинээгээрээ түүний манлайлал богино хугацаанд хүлээн зөвшөөрөгддөг.”

“Шилдэг удирдагчид юу мэддэгээ мэдэх ёстой, мэддэг зүйлээ бусдад тодорхой мэдүүлдэг байх ёстой” Кларенц Б.Рендалл

8. Мэдрэмжийн хууль

Удирдагчид аливаа зүйлийг тухайн нөхцөл байдалд төрсөн мэдрэмжээсээ авч үздэг ба үр дүнд нь тэд зөнгөөрөө, бараг автоматаар юу хийх ёстойгоо мэддэг. Удирдагчид хэрхэн сэтгэдэг вэ?

• Удирдагчид өөрсдийн нөхцөл байдлыг уншдаг
• Удирдагчид ирээдүйн хандлагыг уншиж чаддаг - Эргэн тойронд болж буй үйл явдлууд бидэнд яг л томруулдаг шилээр харж буй мэт харагддаг. Харин удирдагчид ухарч алхаад одоо юу болж байгааг, хүмүүс нь хаашаа явж байгааг, ирээдүйд хаашаа чиглэж байгааг харах чадвартай байдаг.
• Удирдагчид өөрсдийн нөөц бололцоогоо уншиж чаддаг
• Удирдагчид хүмүүсийг уншиж чаддаг
• Удирдагчид өөрсдийгөө уншиж чаддаг

“Та юуг яаж харахаас хэн бэ гэдэг тань танигдана”

“Өөрөө өөрийгөө удирдаж чаддаггүй хүнээс аугаа зүйл хийхийг нь хүлээх хэрэггүй” Жемис Рассел Ловэлл

9. Таталцлын хууль

Та ихэвчлэн өөртэйгөө дүйцэхүйц чанарыг агуулсан хүмүүсийг өөртөө татаж байдаг ажээ. Зохиогчийн ээж нь “Ижил өдтэй шувууд ижилдэн цугладаг” гэж хэлдэг байж. Удирдагчийг дагаж байгаа хүмүүс нь хэд хэдэн үндсэн шинж чанараараа хоорондоо ихээхэн төстэй байдаг байна. Үүнд:

• Хандлага – Эерэг сөрөг хандлагатай хүмүүс хоорондоо татагддаггүй. 
• Нас – Хүмүүс ойролцоо насны хүмүүстээ татагдах нь илүүтэй байдаг. 
• Нийгмийн гарал үүсэл 
• Үнэлэмж – Хүмүүс өөртэйгээ ижил үнэлэмжтэй удирдагчдад татагддаг. 
• Амьдралын туршлага 
• Удирдах ур чадвар – Хүмүүс өөртэйгээ адил удирдах ур чадвартай хүмүүст татагддаг. 

“Та хэр сайн удирдагч байна, төдий чинээгээрээ бусад сайн удирдагчдыг өөртөө татах болно.”

“Хэрэв өөрт тань татагдаж буй хүмүүсээ сайн байгаасай хэмээн хүсч байгаа бол та өөрийгөө илүү сайн хөгжүүлээрэй.”

“Тань шиг хүмүүс таныг эрэлхийлж байдаг.”

“Таныг хүрээлж буй хүмүүс таны хэн бэ гэдгийг харуулдаг."

“Таталцлын хууль гэдэг нь: Таны хэн бэ гэдэг та хэнийг татаж байгаагаар тодорхойлогдоно.”

10. Харилцааны хууль

/Тун удахгүй үргэлжлүүлнэ ээ, миний блогт саатаж байгаа танд баярлалаа :D/

11. Дотоод тойргийн хууль
12. Эрх мэдлийн хууль
13. Нөхөн үйлдвэрлэлийн хууль
14. Хүлээн зөвшөөрөх хууль
15. Ялалтын хууль
16. Хөдөлгөх хүчний хууль
17. Ач холбогдлын эрэмбийн хууль
18. Золиослолын хууль
19. Цагийн хууль
20. Тэсрэх өсөлтийн хууль
21. Залгамжлалын хууль

Номын сэтгэгдэл: Эрчүүд яагаад муу эмэгтэйг хайрладаг вэ?

Сайн уу найзуудаа? Энэ өдрийн мэнд.

Та хүнтэй хэрэлдэж, муудахаараа ямар байдалтай болдог вэ? Миний өнөөдрийг хүртэл хамгийн их хэрэлддэг байсан хүн гэвэл муу дүү маань л байх шив дээ хэхэ. Бид хоёр сүртэй ч юмны төлөө хэрэлдэхгүй л дээ “–Өчигдөр би сүүнд явсан, өнөөдөр чи явах ёстой”, “-Чи миний ширээн дээр өөрийнхөө юмыг тавьлаа” гэх мэтийн жөжкөөн юман дээр л хэрүүл хийнэ хэхэ. Гэрээс гадагшаа нийгмийн хүмүүстэй муудаж байсан тохиолдол гэвэл цөөхөн дөө хоёр гуравхан. 2-р курстээ ангийнхаа охидуудад нэг хатуу үг хэлчихээд өдөржин шаналж шаналж, маргааш нь уучлалт гуйж бүр нэг санаа амарч байсан сан хэхэ. Бас 3-р курстээ хамт ажилладаг нэг хүнтэй ойлголцож чадахгүй, жоохон таагүй харьцаатай болоод бас л хэд хоног шаналж явж билээ. Тухайн үед би гэрийнхэнээсээ өөр хэн нэгэнтэй хэрэлдэх юмуу, таагүй харилцаанд орж байгаагүй байсан болохоор миний хувьд цоо шинэ зүйл байсан л даа. Тэгэхэд л надад цаашдаа ийм үе олон тохиолдоно, тэгэхэд ямар хариу үйлдэл үзүүлж байх ёстой вэ? гэдэг талаар олон юм бодсон. Тэр ажил дээрх муудсан хүнтэйгээ эвлэрэх ч биш, улам муудах ч биш явсаар ашгүй хоёул мартсан л даа аз болж ккк.

За гэтэл.. би найз залуутай болчихлоо. Муудах, хэрэлдэх шалтаг мундахгүй юм гээч /жич: би өмнө нь надтай хэрэлддэг найз залуутай байж үзээгүй LOL/. Тэгээл муудна, тэгээл эвлэрнэ, тэгээл муудна, тэгээл эвлэрнэ.. ккк. Эхэндээ муудахаараа өмнөх шигээ л шаналаад л ажил, хичээлээ ч хийж чадахгүй “Юунаас болов, яагаад ингэв, хэн нь буруутайв” гээл түмэн юм боддог байлаа. Түүнтэй хэрэлдсэнээс болж би өчнөөн цагийг үр ашиггүй алдаж байгаа байхгүй юу ккк, за болий юмаа хийе гээл сууна нэг мэдэхэд бодчихсон, гиюүрцэн суужийн хаха. Тэгээд сүүлдээ тэртээ тэргүй бүх хосууд л хэрэлддэг юм бол би хэрэлдсэн үедээ ч өөрийн ажил, хичээл номоо тасалдуулахгүй байж сурах ёстой юм байна гэсэн шийдвэрт хүрэв. Одоо ч бараг сурч байна дөө кк. Үүнийг би “Бодлоо удирдахуй” гэж нэрлэсэн хэхэ. Удахгүй хэрүүлээс зайлж сурах болно :). Тэгээд чи хэрэлдэх хүнгүй болж байгаам даа хиа хиа нтр гээд тэнэгтээд бхкү юу хаха.

Сайн ханьтай болох бол миний гэлтгүй бүхий л ганц бие хүмүүсийн нэгэн том зорилт нь байдаг биз. Энэ бол хүн бүрийн амьдралдаа хийх хамгийн том сонголтуудын нэг. Чи хэнийг сонгов гэдгээс чиний ирээдүй магадгүй тэр чигтээ хамаарна. Тийм учраас би эр хүнд цаг гаргахаас өөр аргагүй. Тэр намайг хөгжөөж, гайхшруулж, хүндэтгэж чадаж байвал би заавал үнэд ороод олон ааш гаргаад байх хэрэг юун. Болж өгвөл болгоё, болохгүй бол гохино гэж боддоглд гээд балайраад байхкү юу хаха.

Саяхан номын дэлгүүрээр гэсжийтэл “Эрчүүд яагаад муу эмэгтэйг хайрладаг вэ?” гэсэн ном байхаар нь хэсгийг нь уншаад үзлээ. Таалагдаж байнаа, авчихлаа. Анх удаа эсрэг хүйстнээ судлахаар ном авч байгаа царай нь энэ хэхэ. Бид хоёрын хэрүүлийн ихэнхийг миний анхаарал халамж сул байгаа талаар байдаг болохоор энэ тал дээр тус болчихоор юм байна уу, үгүй юу үзэх гэсэн хэрэг. Хэхэ унштал харин би бүх зүйлтэй санал нэгдэж байна гээч, явж явж би угаасаа муу эмэгтэй болж таарлаа. Заза би зөв л замаар яваа юм байна гэж хальт бодов :P. Энэ номны гол санаа гэвэл “Эмэгтэй хүн нэр төр, үнэ цэнэ, бие даасан байдлаа хэзээ ч алдаж болохгүй” гэсэн санаа юм. Зарим эмэгтэй залуудаа дурлахаараа хамаг байдгаа барьж гүйдэг, харин ингээд ирэхээрээ эрчүүдэд сонирхолгүй болж ирдэг юмдагуудаа кк. Тэдгээр эмэгтэйг сайн эмэгтэй гэх бөлгөө. Харин муу эмэгтэй яадаг вэ? гэдэг талаар энэ номонд өгүүлэх ажгуу. Энэ санааг л энэ номон дээр баруун зүүн, дээд доод талаас нь жишээнүүдээр баяжуулан бичжээ. Надад дараах хэсэг ихэд таалагдав:

“Тоть сургагчаас “Шувууг хэрхэн сургах вэ?” гэж асуувал тэр чамд “Шувуу суух мөчрийг өөрийнхөө мөрний хавьцаа байрлуул” гэж хэлнэ. Шувуу чамаас дээр байрлалтай байж болохгүй. Тэгвэл тэр өөрийгөө чамаас илүү гэж бодно. Тэгээд хөөрхий тоть чамд хичнээн их хайртай байсан ч чамаас өндөр байрлалд байгаа л бол түүнд хүрэхээр хуруугаа явуулахад тэр чиний гарыг тонших гэж оролдох болно. Томоотой тоть нүдэн дээр чинь “азарган тахиа” болж хувирахыг чи харна гээч. Харин шувууг чи газар тавьсан бол тэр өөрийгөө хамгаалах чадваргүй болно. Тоть сургагчид сурагчаа дуулгавартай болгохын тулд энэ аргыг хааяа хэрэглэдэг гэнэ. Чи шувуу руу хуруугаа дөхүүлбэл тэр чамайг тонших нь байтугай бушуухан чиний гар луу авирч, улмаар мөрөн дээр чинь суухыг хүснэ.”

Ерөнхийдөө бол би энэ номыг эмэгтэйчүүд уншчихад гэмгүй, сайн ном болжээ гэж дүгнэж байна. Энэ ном нь нэгнийхээ дээр гарах гэсэн тэмцэлд хэрхэн ялах тухай бишээ. Хамтаараа жаргалтай, сэтгэл хангалуун, хоёулаа хожих тухай л ном юм. Ээж маань хэлдэг юм “Ямар ч хүн давардаг” гэж хэхэ. Эрэгтэй ч бай, эмэгтэй ч бай хүн бүр давардаг. Хүн өөрөөсөө би даварч байна уу, үгүй юу, би увайгүй үйлдэл гаргаж байна уу, үгүй юу гэдгийг байнга асууж байх ёстой юм. Түүнийг заавал хүнээр хэлүүлээд байх шаардлага юун, өөрсдөө л өөрийнхөө эзэн нь байж ухаантай байцгаая. Тэгээд хэн нэг нь илүү эрх эдлэхгүйгээр, харилцаагаа буцаан тэнцвэртэй байдалд оруулахад анхаарах хэрэгтэй. Энэ хорвоогийн хос бүр нэг нэгнийхээ хайрыг дааж, ухаантай байж, хоёулаа аз жаргалтай байж, хоёр биенийхээ амжилтын шат нь байцгаах болтугай гэсэн ерөөлөөр бичлэгээ дуусгая даа :)